الملا فتح الله الكاشاني
145
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
ندا كنند كه لَمَقْتُ اللَّهِ هر آينه دشمنى خداى مر شما را أَكْبَرُ بزرگتر است مِنْ مَقْتِكُمْ از دشمنى شما أَنْفُسَكُمْ مر نفسهاى خود را در اينروز خداى شما را دشمن گرفت إِذْ تُدْعَوْنَ وقتى كه خوانده ميشديد إِلَى الْإِيمانِ بسوى گرويدن به خدا و رسول فَتَكْفُرُونَ پس شما نگرويديد به آن . قالُوا رَبَّنا گويند اى پروردگار ما أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ بميرانيدى ما را دو نوبت نوبت اول نزد انقضاى آجال و نوبت ثانيه در قبر بعد از زنده گردانيدن براى سؤال وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ و زنده گردانيدى ما را دو بار اول در قبور و بار دويم در وقت بعث و نشور و برواية ابن عباس اماتة اولى بر اصلاب آبا است وقتى كه نطفه بودند و اماتة دويم در دنيا و احياى اول در دنيا براى تكليف و احياى دويم در قيامت براى ثواب و عقاب پس معنى آنست كه ما را مرده آفريدى و بعد از احيا بميرانيدى و در تبيان آورده اماتة اولى در وقتى بود كه ذرية آدم را از ظهر او بيرون آورد و ميثاق از ايشان فرا گرفت و بميرانيد و اماتة ثانيه در دنيا و احياى اولى در وقتى كه در رحم نطفه بودند حاصل كه كفار بعد از مشاهدهء عقوبت تصديق كنند به آنچه در دنيا منكر آن باشند از سؤال قبور و بعث و نشور و گويند فَاعْتَرَفْنا پس اعتراف كرديم بِذُنُوبِنا بگناهان خود كه از جملهء آن تكذيب بعث و نشور است و عذاب قبر بود فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ پس آيا بسوى بيرون آمدن از دوزخ مِنْ سَبِيلٍ هيچ راهى هست چون معترف شديم بذنوب خود پس هيچ طريقهء هست كه به آن سلوك كنيم تا از دوزخ خلاص شويم و ببهشت رسيم مراد ايشان از اين قول قبول ايمانست و توبه و اين كلام را از فرط نوميدى و تحير گويند پس فرشتگان بايشان گويند كه . ذلِكُمْ اينعذاب و نكال كه لازم شماست بِأَنَّهُ إِذا دُعِيَ اللَّهُ بسبت آنست كه چون خوانده مىشد خداى وَحْدَهُ در حالت يگانگى كه چون اهل ايمان بكلمة توحيد قايل ميشدند كَفَرْتُمْ كافر ميشديد بيگانگى او و ميگفتيد اجعل الالهة الها واحدا وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ و چون شرك آورده ميشديد به خدا يعنى چون ابناى جنس شما شرك بخداى آوردند تُؤْمِنُوا ميگرويديد شما به آن مشركان فَالْحُكْمُ لِلَّهِ پس امروز فرمان روائى و كارگذارى اهل حق و باطل مر خدايراست كه مستحق عبادتست و لهذا حكم كرده بر شما بعقاب سرمدى و عذاب ابدى الْعَلِيِّ خدائى كه بلند مرتبه